Kademeli emeklilik düzenlemesi yasalaşmadı, mevcut koşullar uygulanıyor

Kademeli emeklilik beklentisine ilişkin yürürlüğe giren yeni bir düzenleme bulunmuyor; emeklilik yaşı ve prim koşulları mevcut mevzuata göre uygulanıyor.

İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999 sonrasında olan çalışanların gündemindeki kademeli emeklilik talebine ilişkin yürürlüğe girmiş yeni bir yasal düzenleme bulunmuyor. Türkiye Büyük Millet Meclisine farklı tarihlerde teklifler ve soru önergeleri sunulmuş olsa da bunlar mevcut emeklilik koşullarını değiştirmiş değil. Sigortalıların emeklilik yaşı, prim günü ve sigortalılık süresi halen yürürlükteki sosyal güvenlik mevzuatına göre belirleniyor. Kanun teklifleri yürürlükteki şartları değiştirmiyor TBMM kayıtlarında, 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olanlara kademeli yaşlılık aylığı hakkı verilmesini amaçlayan teklifler bulunuyor. Ancak bir teklifin Meclise sunulması, düzenlemenin kabul edildiği veya uygulanmaya başladığı anlamına gelmiyor. Teklifin komisyon ve Genel Kurul aşamalarını tamamlaması, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması ve Resmî Gazete’de yürürlüğe girmesi gerekiyor. Kamuoyunda paylaşılan yaş ve prim tablolarının önemli bölümü, çeşitli sendika, dernek veya siyasi partilerin önerilerine dayanıyor. Bu tablolar SGK tarafından yürürlüğe konulmuş resmi hesaplama cetveli değil. Dolayısıyla çalışanların sosyal medyada yayılan listelere bakarak kesin emeklilik tarihi belirlemesi yanıltıcı sonuçlara yol açabiliyor. 1999 ile 2008 arasındaki sigortalılar için mevcut kurallar geçerli SGK’nın yayımladığı bilgilere göre 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanların koşulları, çalışılan statüye göre değişiyor. Hizmet akdiyle çalışan 4A kapsamındaki kişiler için yaş, prim günü ve sigortalılık süresi birlikte değerlendiriliyor. Bağımsız çalışan 4B ve kamu görevlisi 4C kapsamındaki kişilerde ise farklı prim ve hizmet süresi şartları uygulanabiliyor. Bu dönemde ilk defa kamu görevlisi olanlar bakımından genel olarak kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 25 yıl hizmet koşulu bulunuyor. Özel sektör çalışanlarının seçenekleri ise ilk işe giriş tarihi, prim gün sayısı ve sigortalılık geçmişine göre farklılaşabiliyor. Askerlik, doğum borçlanması veya hizmet birleştirmesi gibi işlemler her sigortalı için aynı sonucu doğurmuyor. 2008 sonrası için 5510 sayılı Kanun esas alınıyor 30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanların yaşlılık aylığı koşulları 5510 sayılı Kanun çerçevesinde belirleniyor. Emeklilik yaşı, gerekli prim gününün tamamlandığı tarihe ve sigortalılık statüsüne bağlı olarak kademeli biçimde yükselebiliyor. Bu sistem, kamuoyunda talep edilen yeni kademeli emeklilik modelinden farklı olarak mevcut kanunda zaten yer alan yaş artışını ifade ediyor. 2023’te yürürlüğe giren EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta başlangıcı bulunan ve diğer koşulları sağlayanlar için yaş şartını kaldırdı. Sonraki tarihte sigortalı olanlar bu düzenlemenin kapsamına alınmadı. Tartışılan yeni model, iki dönem arasında oluştuğu belirtilen yaş farkının azaltılmasını amaçlıyor ancak henüz bağlayıcı bir takvime dönüşmedi. Emeklilik tarihi kişisel kayıtlara göre hesaplanmalı Bir kişinin emeklilik koşulları yalnızca ilk sigorta tarihine bakılarak belirlenemiyor. Çalışma statüsü, toplam prim günü, hizmet süreleri, doğum veya askerlik borçlanması, yurt dışı çalışmaları ve kesintili sigortalılık gibi unsurlar sonucu değiştirebiliyor. En güvenilir hesaplama, SGK hizmet dökümü ve kurumun resmi emeklilik uygulamaları üzerinden yapılabiliyor. Yeni bir düzenleme gündeme gelirse kesin bilgi TBMM’nin yasama kayıtları, Resmî Gazete ve SGK duyurularında yer alacak. “Tarih belli oldu” veya “kesin çıkıyor” biçimindeki kaynağı belirsiz paylaşımlar yürürlükteki hukuki durumu yansıtmıyor. Hak kaybı yaşamamak için kişisel işlemlerde SGK’dan veya yetkili bir sosyal güvenlik uzmanından dosyaya özel bilgi alınması gerekiyor.